Giảm nghèo về thông tin được xác định là một trong những nền tảng cốt lõi trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025. Với cách tiếp cận đa chiều, thiếu hụt thông tin không chỉ là hạn chế về tri thức mà còn là rào cản trực tiếp đối với khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản và cơ hội phát triển kinh tế của người dân.
Trong cấu phần Dự án 6, giảm nghèo thông tin hướng đến thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin giữa các nhóm dân cư, đặc biệt là hộ nghèo, hộ cận nghèo và người dân ở vùng đặc biệt khó khăn. Trọng tâm không chỉ dừng lại ở việc "có thông tin", mà là "hiểu – sử dụng – tạo giá trị từ thông tin".
Thực tế cho thấy, khi được trang bị đầy đủ kiến thức về thị trường, kỹ thuật sản xuất, chính sách hỗ trợ hay kỹ năng nghề nghiệp, người dân có thể chủ động hơn trong tổ chức sản xuất, tìm kiếm việc làm và nâng cao thu nhập. Đây chính là bước chuyển từ hỗ trợ thụ động sang trao quyền phát triển.
Tuy nhiên, khoảng cách thông tin vẫn hiện hữu rõ nét tại nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Không chỉ thiếu hạ tầng kết nối ổn định, người dân còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận và khai thác các nền tảng số.
Đại diện một Hợp tác xã nông sản tại Lạng Sơn cho biết, bán hàng trực tuyến đang mở ra hướng đi mới cho nông dân, nhưng việc triển khai còn nhiều trở ngại. Từ thiếu kỹ năng xây dựng nội dung, vận hành kênh bán hàng, đến hạn chế về nhân lực am hiểu công nghệ, tất cả khiến việc "lên sàn" của nông sản địa phương chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Bên cạnh đó, hạ tầng internet tại nhiều khu vực vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Việc kết nối chập chờn, gián đoạn không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh mà còn làm giảm cơ hội tiếp cận thông tin thiết yếu của người dân.
Trước những nút thắt này, nhu cầu đào tạo kỹ năng số cho nông dân đang trở nên cấp thiết. Không chỉ là kỹ năng sử dụng công cụ, mà còn là khả năng xây dựng nội dung, quảng bá sản phẩm và thích ứng với môi trường kinh doanh số.
Nông dân Lạng Sơn bán na Chi Lăng trên nền tảng TikTok.
Về vấn đề hỗ trợ nông dân bán hàng online, tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân năm 2025 với chủ đề "Ứng dụng KHCN,ĐMST&CĐS trong nông dân", Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, việc xác định phát triển KHCN,ĐMST&CĐS là then chốt tháo gỡ những nút thắt, điểm nghẽn trong nông nghiệp, nông thôn hiện nay, là động lực đột phá để nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng cả sản phẩm nông nghiệp. Xây dựng cơ chế đặt hàng giữa nhà khoa học - doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân.
Theo đó, Thủ tướng yêu cầu yêu cầu các bộ, ngành, cơ quan liên quan nghiên cứu xây dựng cơ chế hợp tác công - tư để phát triển hạ tầng số hiện đại, đáp ứng yêu cầu của người nông dân. Đặc biệt, Bộ KH&CN chỉ đạo các tập đoàn bảo đảm sóng và điện cho nông dân, cho vùng sâu vùng xa, vùng biên giới hải đảo. Từ đó, thúc đẩy xây dựng Chính phủ số, xã hội số, công dân số, giúp mọi người phải biết sử dụng chuyển đổi số, mua bán online.
Thủ tướng đề nghị các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách thông thoáng về đất đai, tín dụng, KHCN,ĐMST&CĐS trong nông nghiệp; triển khai nhiều chương trình, chính sách, giải pháp tín dụng hỗ trợ cho khu vực nông nghiệp, nông thôn.
Về đảm bảo an toàn thực phẩm, Thủ tướng nhấn mạnh cần chú trọng đầu tư nền tảng dữ liệu số về nông nghiệp - môi trường, phục vụ truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và quản trị chuỗi giá trị. Phát triển mạng lưới HTX số, trạm khuyến nông số, vùng nguyên liệu số hóa, gắn thương mại điện tử nông sản với hệ thống truy xuất quốc gia.
Liên quan đến vấn đề kết nối internet ở vùng sâu, vùng xa, Bộ KH&CN cho biết trong năm 2025, Chính phủ đã triển khai 2 giải pháp rất quan trọng trong Nghị quyết 193 của Quốc hội.
Thứ nhất, cho phép các trạm phát được hỗ trợ thêm khi phủ sóng tại vùng sâu vùng xa từ quỹ viễn thông công ích. Hiện nay, nhiều trạm phát sóng cũng đang được xây dựng thêm cho vùng sâu, vùng xa.
Thứ hai, hiện nay Chính phủ đang xem xét hồ sơ thí điểm công nghệ internet vệ tinh từ các vệ tinh tầm thấp (LEO satellites) - starlink/oneweb... Sau khi cấp phép thí điểm xong, sẽ góp phần cải thiện kết nối internet ở vùng sâu, vùng xa.
Theo các chuyên gia, trong giai đoạn 2026 - 2030, việc thu hẹp khoảng cách thông tin cần được coi là một nhiệm vụ trọng tâm, trong đó giảm nghèo đa chiều đòi hỏi người dân phải có khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản như y tế, giáo dục, việc làm, tài chính, tất cả những lĩnh vực này cần gắn chặt với thông tin.
Giảm nghèo thông tin, vì thế, không chỉ là một chính sách hỗ trợ, mà là đòn bẩy để người dân tự vươn lên - từ tiếp cận tri thức đến làm chủ sinh kế trong kỷ nguyên số.
