Thanh Hoá tăng tốc giảm nghèo bền vững: Tỷ lệ hộ nghèo giảm 4,76% sau 3 năm

Những năm gần đây, nhiều bản làng miền núi Thanh Hoá đã khoác lên diện mạo mới nhờ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Từ con giống, cây giống đến đào tạo nghề và tạo sinh kế, người dân vùng cao đang dần có thêm cơ hội thoát nghèo, nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội và nỗ lực tự vươn lên của người dân, Thanh Hoá đang dần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền xuôi và miền núi, từng bước thực hiện đúng mục tiêu giảm nghèo bền vững do Chính phủ đề ra.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hoá, giai đoạn 2022–2024, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh đã giảm 4,76%, tương ứng bình quân 1,58%/năm. Đây là mức giảm cao hơn so với chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX đặt ra (1,5%/năm) và vượt mục tiêu tại Quyết định 652/QĐ-TTg ngày 28/5/2022 của Thủ tướng Chính phủ. Tính theo số lượng, giai đoạn 2021–2024, toàn tỉnh giảm được hơn 32.000 hộ nghèo, nâng tổng số hộ thoát nghèo từ đầu kỳ lên gần 40.500 hộ.

Hiện tỉnh còn hơn 38.000 hộ nghèo, chiếm khoảng 4,9%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình giai đoạn 2016–2020 (trên 10%). Riêng các huyện miền núi như Mường Lát, Quan Hoá, Quan Sơn, Bá Thước… đã giảm hơn 6.800 hộ nghèo trong 3 năm, góp phần cải thiện đáng kể đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Đến cuối năm 2024, xã Ngư Lộc (huyện Hậu Lộc cũ) chính thức thoát khỏi tình trạng nghèo đặc biệt khó khăn. Dự kiến cuối năm 2025, xãThường Xuân và Bá Thước sẽ ra khỏi danh mục huyện nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều – đánh dấu bước tiến quan trọng trong phát triển vùng cao Thanh Hoá.

Tuy vậy, kết quả giảm nghèo của tỉnh vẫn còn nhiều thách thức. Báo cáo của Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp & Môi trường) cho thấy một số tiểu dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giải ngân chậm, đặc biệt là Tiểu dự án 1 và Tiểu dự án 2 của Dự án 4 – hỗ trợ sinh kế trực tiếp cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Tỷ lệ giải ngân đến hết quý I/2025 chỉ đạt 38,7%, thấp hơn yêu cầu của Trung ương (trên 60%).

Lĩnh vực đào tạo nghề cũng gặp khó khăn do quy định về đối tượng thụ hưởng giữa các chương trình mục tiêu quốc gia có phần chồng chéo. Năm 2023, toàn tỉnh tuyển sinh được hơn 19.000 lao động, nhưng đến năm 2024 con số này giảm còn 17.500 lao động, trong đó tỷ lệ có việc làm ổn định sau đào tạo đạt hơn 83%. 

Một số địa phương chưa giao nhiệm vụ đầy đủ cho Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên trong tư vấn, tuyển sinh, dẫn tới tiến độ đào tạo nghề thiếu đồng đều. Nhiều xã chưa thực hiện đúng quy định ký kết hợp đồng với đại diện cộng đồng đối với gói hỗ trợ cây giống, con giống; cán bộ cấp huyện còn tâm lý e ngại trách nhiệm nên triển khai chậm.

Ngoài ra, công tác thống kê, báo cáo định kỳ ở nhiều nơi còn thiếu kịp thời, một số huyện gửi báo cáo muộn, nội dung sơ sài, chưa phản ánh đúng nhu cầu và tình hình thực tế của người dân. Điều này khiến công tác chỉ đạo điều hành thiếu thông tin, ảnh hưởng tới việc phân bổ nguồn lực và điều chỉnh chính sách.

Dù còn nhiều hạn chế, Thanh Hoá đã thực hiện nhiều giải pháp để thúc đẩy giảm nghèo bền vững. Một trong những điểm sáng là đẩy mạnh phát triển sinh kế nông nghiệp, hỗ trợ trực tiếp cho người dân vùng cao. Năm 2024, toàn tỉnh đã hỗ trợ 5.312 hộ nghèo và cận nghèo thông qua các mô hình như chăn nuôi trâu, bò giống; trồng quế, keo, hồi; nuôi ong mật; sản xuất rau an toàn; phát triển dược liệu dưới tán rừng.

Ở xã Mường Lát, mô hình nuôi bò và trâu sinh sản giúp gần 600 hộ tăng thu nhập từ 20–30 triệu đồng/năm. Tại Thường Xuân, mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng như sa nhân tím, đinh lăng, hà thủ ô thu hút hơn 300 hộ tham gia, với doanh thu bình quân 60–80 triệu đồng/năm. Ở Bá Thước, các mô hình nuôi gà đồi, trồng dong riềng, chế biến miến Dong Bút phủ, kết hợp du lịch cộng đồng đã tạo sinh kế ổn định cho hơn 1.400 hộ nghèo.

Bên cạnh các mô hình nông nghiệp, hoạt động tín dụng chính sách cũng là “đòn bẩy” quan trọng. Đến cuối năm 2024, tổng dư nợ cho vay hộ nghèo và các chương trình giải quyết việc làm đạt 11.350 tỷ đồng, giúp hơn 80.000 hộ có cơ hội đầu tư sản xuất, mở rộng kinh doanh và cải thiện thu nhập.

Công tác giải quyết việc làm được tăng cường với hơn 74.000 lao động được tạo việc làm mới hoặc có việc làm ổn định trong hai năm 2023-2024, trong đó hơn 4.800 lao động được đưa đi làm việc tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan… với thu nhập bình quân 25–30 triệu đồng/tháng.

Theo Chi cục Phát triển nông thôn, nguyên nhân khiến một số chỉ tiêu chưa đạt là do chính quyền cơ sở chưa thật sự quyết liệt trong chỉ đạo thực hiện, còn tâm lý sợ sai, chậm ban hành các văn bản hướng dẫn, chậm rà soát nhu cầu người dân. Một số địa phương chưa nghiên cứu kỹ quy định pháp luật, dẫn đến lúng túng khi triển khai. Bên cạnh đó, tỷ lệ cán bộ làm công tác giảm nghèo ở cấp xã kiêm nhiệm nhiều việc, gây áp lực lớn và hạn chế hiệu quả.

Để thực hiện hiệu quả giai đoạn tiếp theo, Thanh Hoá xác định cần phân định rõ nội dung của từng chương trình mục tiêu quốc gia, tránh chồng chéo; xây dựng cơ chế khuyến khích mạnh mẽ hơn; tăng cường trách nhiệm người đứng đầu địa phương; tăng cường kiểm tra giám sát; đẩy nhanh chuyển đổi số trong quản lý hộ nghèo, bảo đảm chính sách đến đúng người, đúng nhu cầu.

Giảm nghèo bền vững là mục tiêu chiến lược, vừa cấp thiết vừa dài hạn. Với những thành tựu đã đạt được và định hướng rõ ràng cho giai đoạn 2025-2030, Thanh Hoá có cơ sở vững chắc để tiếp tục khẳng định là một trong những tỉnh đi đầu trong thực hiện mục tiêu giảm nghèo của cả nước, hướng tới thu hẹp khoảng cách phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống của toàn dân.