Khi người dân “có mạng”: Thoát nghèo không còn là chuyện xa vời

Giảm nghèo về thông tin là một trong 2 tiểu dự án góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, hạn chế tái nghèo và phát sinh nghèo. Việc tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời đang trở thành “đòn bẩy mềm” giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất, chủ động tìm sinh kế và tạo chuyển biến rõ nét trong giảm nghèo.

Tại Tuyên Quang, giảm nghèo về thông tin được xác định là một trong hai hợp phần quan trọng của mục tiêu giảm nghèo đa chiều. Thay vì chỉ hỗ trợ vật chất, địa phương tập trung giúp người dân "biết cách làm", "biết tìm cơ hội" và "biết tận dụng chính sách".

Theo lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh, điểm mấu chốt của giảm nghèo không nằm ở thiếu chính sách mà ở chỗ người dân chưa tiếp cận được thông tin hoặc chưa biết cách vận dụng. Khi có thông tin về kỹ thuật, thị trường, mô hình sản xuất…, người dân mới có thể thay đổi tư duy và tự vươn lên. Trong bối cảnh chuyển đổi số, cách tiếp cận này càng được đẩy mạnh.

Những năm gần đây, nhiều xã vùng sâu, vùng xa tại Tuyên Quang đã nâng cấp hệ thống truyền thanh cơ sở, chuyển từ mô hình FM truyền thống sang truyền thanh thông minh không dây. Thay vì vận hành thiết bị cồng kềnh, cán bộ có thể biên tập và phát nội dung trực tiếp qua phần mềm, giúp thông tin đến người dân nhanh hơn, linh hoạt hơn.

Song song, các nhóm Zalo, Facebook cấp thôn, xã được duy trì thường xuyên, trở thành kênh thông tin quen thuộc. Tại xã Xuân Vân, mỗi thông báo từ chính quyền đều được gửi tới trưởng thôn và từng hộ dân gần như ngay lập tức. Các nhóm này được ví như "văn phòng thông tin di động", nơi người dân không chỉ nhận thông tin mà còn phản hồi, trao đổi trực tiếp với chính quyền.

Bên cạnh đó, các lớp tập huấn kỹ năng truyền thông cho cán bộ cơ sở, tài liệu hướng dẫn sản xuất được biên soạn đơn giản, dễ hiểu, cùng các buổi sinh hoạt thôn đã giúp thông tin "đi đúng người, trúng nhu cầu".

Sự thay đổi rõ nhất nằm ở nhận thức. Nếu trước đây nhiều hộ dân thụ động chờ hỗ trợ, thì nay họ chủ động tìm hiểu mô hình mới, mạnh dạn chuyển đổi sản xuất, tham gia các chương trình phát triển kinh tế.

Thông tin minh bạch, kịp thời cũng giúp người dân hiểu rõ quyền lợi, chính sách hỗ trợ, từ đó tự tin tiếp cận và tận dụng cơ hội. "Khoảng cách" giữa chính sách và người thụ hưởng được rút ngắn đáng kể.

Hiệu quả này phản ánh qua các con số:

Giai đoạn 2021 - 2024, tỷ lệ hộ nghèo tại Tuyên Quang giảm từ 23,45% xuống còn 10,19%, bình quân giảm 4,42% mỗi năm, vượt kế hoạch đề ra.

Tại Hà Giang, số hộ nghèo đa chiều cuối năm 2024 còn 69.740 hộ (36,35%), giảm 11.711 hộ so với năm trước. Đáng chú ý, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm mạnh, bình quân 7,09%/năm - gấp đôi mục tiêu.

Giai đoạn 2025 - 2030, Tuyên Quang đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo 3 - 4% mỗi năm, tập trung vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Để đạt được, địa phương tiếp tục mở rộng hạ tầng viễn thông, nâng cao chất lượng 4G và từng bước triển khai 5G tại khu vực trung tâm.

Hệ thống truyền thanh số sẽ được hoàn thiện, hướng tới 100% đài truyền thanh cấp xã vận hành bằng công nghệ thông minh. Cùng với đó là các chương trình đào tạo kỹ năng số cho người dân, đặc biệt là phụ nữ, thanh niên và hộ nghèo.

Việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp số, du lịch số, thương mại điện tử cũng được đẩy mạnh, giúp người dân không chỉ sản xuất mà còn biết cách bán sản phẩm trên các nền tảng trực tuyến.

Từ những chiếc loa truyền thanh đến chiếc smartphone trong tay người dân, dòng chảy thông tin đang từng bước thay đổi cách tiếp cận giảm nghèo - từ hỗ trợ sang trao quyền, từ bị động sang chủ động. Khi "có mạng", con đường thoát nghèo cũng trở nên rõ ràng hơn.